هر نوع سنگی که در نتیجه فوران آتشفشانی ایجاد شود، سنگ آتشفشانی نامیده می شود.سنگ آتشفشانی(Extrusive rock)در نتیجۀ خروج ماگما از زیر زمین و سرد شدن و انجماد آن بر روی زمین شکل گرفتهاند.این سنگ های متخلل از مواد مذاب درون زمین که از دهانه کوه آتشفشانی خارج میشوند و در اثر تغییر دما و قرار گرفتن در مجاورت هوا، سرد میشوند تشکیل می شوند. به سنگهای آتشفشانی، سنگ آذرین بیرونی نیز گفته میشود.
این سنگها در ساختمان سازی، مجسمه سازی و ساخت مواد ساینده کاربرد دارند.
سنگ آذرین چه نوع سنگی است؟
به طور کلی در زمین شناسی از انجماد مواد مذاب درون زمین سنگهای آذرین پدید میآیند کانیهای سازندهی سنگهای آذرین معمولا به دو دسته آذرین درونی و آذرین بیرونی تقسیم میشوند.
سنگ آذرین درونی
سنگ های آذرین درونی مثل سنگ گابرو و سنگ گرانیت دارای بلورهای نسبتا درشت و رنگ روشن هستند این سنگحاصل فرایند ماندن ماگما در آشیانه کوه و سرد شدن آهسته آن است.
سنگ آذرین بیرونی
سنگ های آذرین بیرونی مثل ریولیت و بازالت دارای بلور های نسبتا ریزی هستند و این سنگ ها به سطح سنگ کره راه پیدا می کنند و به سنگ آذرین بیرونی تبدیل می شوند.
سنگهای آذرین درونی در درون زمین سرد می شوند اما سنگهای آذرین بیرونی به سطح زمین میرسند و سرد می شوند.
کاربرد سنگهای آذرین چیست؟
استفاده به عنوان سنگ نما (دیوریت، بازالت، گرانیت و گابرو)
استفاده در سنگفرش محوطه و کفپوش ساختمان ها
وجود معادن غنی از این سنگ های گران بها با ارزش طبیعی، باعث شده تا کاربرد آنها در ساختمان سازی و نماسازی ساختمان روز به روز بیشتر شود.
انواع سنگ آتشفشانی
سنگهای آتشفشانی انواع مختلفی دارند؛ برخی از آنها را که در صنعت ساخت و ساز کاربرد گسترده ای دارند را نام میبریم و اشارهای مختصر به آنها میکنیم.
سنگ ریولیت یک سنگ آذرین بیرونی است. ریولیت متعلق به گروهی است که به عنوان سنگ های «آذرین برافروخته» شناخته می شوند و در نتیجه سرد شدن سریع توده ماگمایی غنی از سیلیس مانند گرانیت، هنگامی که به سطح یا نزدیک سطح زمین می رسد، ایجاد می شود. رنگ ریولیت معمولاً خاکستری، برنزه یا صورتی است. بسته به مقدار انواع مختلف عناصر موجود در این سنگ، رنگ ها میتواند متفاوت باشد.
سنگ ریولیت عمدتاً از کانیهای سیلیکاتی با سیلیس بالا تشکیل شده و ترکیب آن شباهت زیادی به گرانیت دارد، با این تفاوت که ریولیت معمولاً به شکل دانهریز و ریزبلور است.
سنگ آندزیت یکی از سنگهای آذرین بیرونی است که از منجمد شدن گدازه ها ایجاد می شود. . سنگ آندزیت دارای بافتی ریز است که خواص و ظاهر متفاوتی هم با توجه به ترکیب آن خواهد داشت رنگ ها در نوع سنگ آتشفشانی و گدازه ای، بیشتر خاکستری، سیاه، قهوه ای و یا سبز تیره است. این سنگ مقاومت بالایی در برابر فشار و سایش دارد و در برابر شرایط جوی مانند باران و یخبندان پایدار میماند. همچنین ظاهر زیبا و رنگهای متنوع آن، امکان استفاده در طراحیهای معماری را فراهم میکند.
سنگ بازالت از گروه سنگهای آذرین(آذرین بیرونی)است سنگ بازالت (Basalt) یک سنگ آذرین آتشفشانی دانه ریز به رنگ تیره است. این سنگ بعد از گرانیت فراوان ترین سنگ آذرین است. سنگ بازالت از نظر ترکیب شبیه به سنگ گابرو (Gabbro) است، اما اندازه دانه در دو سنگ متفاوت است. این سنگ به دلیل تخلخل نسبتا زیاد، مناسب مناطق خشک بوده و در برابر آب و رطوبت واکنش نشان میدهد. لازم به ذکر است سنگ بازالت دارای انواع مختلفی میباشد که هر یک نیز خواص متفاوتی دارد.
امروزه از سنگ بازالت در ساختمانهای مدرنبسیار استفاده میشود به طور کلی به دلیل خاصیت مقاومی که دارد در نمای ساختمان ها، کفپوش ها و محوطه سازی کاربرد گستردهای دارند.
.
سنگ توف | Tuff
سنگ توف یک سنگی است که از دهانه آتشفشان خارج میشود و به رنگ سبز است توفها را براساس اندازه قطعات به انواع توف دانه درشت و توف دانه ريز تقسيم مي کنند. براساس نوع قطعات به توف شيشه اي، توف بلورين و توف سنگي تقسيم ميشوند. توف سنگي است که از تحکيم و سيمان شدگي خاکسترهاي آتشفشاني ايجاد مي شود. این سنگ در زمره سنگهای آتشفشانی قرار میگیرد ولی به دلیل نحوه تشکیل آن که به صورت تهنشینی است و اغلب ساختی لایهلایه دارد بسیار به سنگهای رسوبی نیز شباهت دارد.
اسکوریا و پومیس
سنگ اسکوریا از ماگمای بازالت و آندزیت تشکیل شده است. در حالیکه پومیس از ماگمای ریولیتی تشکیل میشود.پومیس معمولا در هنگام ساخته شدن از گاز بیشتری حاصل میشود. حتی غلظت حبابهای محبوس شده در پومیس بسیار بیشتر از اسکوریا است.
پومیس مثل اسکوریا حاصل گدازه یا لاوا است. اما پومیس وقتی از حالت فوم به حالت جامد و سنگی تبدیل میشود، هوای بیشتری در فضای آن نسبت به اسکریا ایجاد میشود.
مصارف عمده اسکوریا در دو حیطه ساختمان و کشاورزی مانند پوکه معدنی مورد توجه بخش صنعت است.